Erzincan Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından bağlarda düzenli, bol ve kaliteli ürün alınabilmesi için kış budamasının doğru teknik ve zamanlamayla yapılması gerektiği vurgulandı. Uzmanlar, özellikle ilkbahar geç donlarının etkili olduğu bölgelerde erken budamadan kaçınılması gerektiğine dikkat çekti. Verim çağına gelmiş bağlardan düzenli olarak bol ve kaliteli ürün alınabilmesi için, ilkbaharda hava şartları ve çeşit özelliklerine bağlı olarak her yıl düzenli budama yapılması gerekmektedir.
Budama ne zaman yapılmalıdır?
Budama zamanı; hava ve toprak şartları ile çeşit özelliği gibi faktörlere bağlı olarak belirlenmelidir. Budama işlemi, asmaya su yürümeden önce tamamlanmalıdır. İlkbahar geç donlarının etkili olduğu bölgelerde budama, gözlerin uyanmasına yakın dönemde yapılmalı ve erken budamadan kaçınılmalıdır.
Erken budama, gözlerin erken uyanmasına neden olur. Bu gözler, özellikle Nisan ayı başlarında meydana gelen ilkbahar geç donlarından daha fazla zarar görmektedir. Bu nedenle, don riski bulunan bölgelerde soğuk zararını en aza indirmek için budamanın mümkün olduğunca geç yapılması gerekir.
Budamada bırakılacak çubuk ve göz sayısı ne kadar olmalıdır?
Budama sırasında asmada bırakılacak çubuk ve göz sayısı belirlenirken, bir önceki yılın gelişim durumu ve verimi dikkate alınmalıdır.
Yapılan gözlemlerde çubuklar çeşide özgü kalınlığa ulaşmış ve normal gelişim göstermiş ise, budamada bırakılacak çubuk ve göz sayısı bir önceki yıl ile benzer olmalıdır.
Asmada çubukların fazla sayıda, normalden kalın, kuvvetli ve aşırı gelişmiş olması; önceki yıl yeterli göz bırakılmadığını gösterir. Bu durumda budamada çubuk ve göz sayısı artırılmalıdır.
Çubukların az sayıda, zayıf gelişmiş ve iyi olgunlaşmamış olması ise, önceki yıl asmanın kapasitesinin üzerinde yüklendiğini gösterir. Bu durumda daha sert budama yapılarak çubuk ve göz sayısı azaltılmalıdır.
Asmaya kapasitesinin üzerinde yükleme yapıldığında sürgün gelişimi zayıflar, ürün kalitesi düşer ve üzümlerin olgunlaşması gecikir. Sert budama ile asmanın gelişme gücü artırılır ve köklerin daha kuvvetli gelişmesi sağlanır.
Budamada dikkat edilmesi gereken hususlar
Budama işlemi ehil kişiler tarafından yapılmalıdır.
Budama zamanı doğru belirlenmeli, ilkbahar geç donlarının etkili olduğu yerlerde erken budamadan kaçınılmalıdır.
Asmalar, çeşidin gerektirdiği şekilde budanmalıdır.
Asmalara gereğinden fazla ürün yükü verilmemelidir.
Budama sırasında asmalar dikkatle incelenmeli; hastalık belirtisi göstermeyen, güçlü ve sağlıklı çubuklar bırakılmalıdır. Hastalıklı kısımlar tamamen kesilerek çıkarılmalı ya da mümkün olduğunca kısa budanmalıdır.
Çok kalın veya çok ince çubuklar ile boğum araları çok dar ya da çok geniş olan çubuklar ürün çubuğu olarak bırakılmamalıdır.
Bağlarda hava dolaşımını ve ışık geçirgenliğini artıracak uygulamalara önem verilmelidir. Bu durum, asma üzerindeki ıslaklık süresini azaltarak hastalık kontrolüne katkı sağlar.
Ölükol, kav ve bakteriyel kanser gibi hastalıklar budama aletleriyle taşınabildiğinden, bu hastalıklarla bulaşık asmalar en sona bırakılmalı; bir asmadan diğerine geçerken budama aletleri çamaşır suyu ile dezenfekte edilmelidir.
Budama sonrası oluşan büyük yaralar aşı macunu gibi koruyucu maddelerle kapatılmalıdır.
Ürün çubukları destek sistemi üzerinde dengeli şekilde bağlanmalı; tellere bağlanırken üst üste ve sık sarılmamalıdır.
Bağda budama atıkları ve önceki sezondan kalan diğer artıkların toplanarak imha edilmesi büyük önem taşır. Bağ hastalıklarının bir sonraki yıla taşınması; asma üzerindeki hastalıklı çubuklar, yere dökülmüş yapraklar ve hastalıklı dane veya salkım sapları ile gerçekleşmektedir. Bu nedenle, sezon içinde oluşabilecek hastalık ve zararlıların kontrolü için ilkbaharda budama artıklarıyla birlikte önceki sezondan kalan tüm atıkların toplanarak imha edilmesi gerekmektedir.
