Kemaliye'nin Coğrafi İşaretli Kapı Tokmakları 6. Kuşak Ustanın Ellerinde Yaşatılıyor

Erzincan'ın Kemaliye ilçesinde altıncı kuşak kapı tokmağı ustası Ali Demirci, yüzlerce yıllık geleneksel el sanatını yaşatarak Anadolu'nun kültürel mirasını geleceğe taşıyor. Kemaliye'ye özgü tarihi kapılardan ilham alınarak üretilen bakır kapı tokmakları, taşıdığı anlamlı motiflerle hem estetik hem de kültürel değerleri yaşatmaya devam ediyor.

Kemaliye Belediyesinin başvurusu sonucunda "Kemaliye Kapı Tokmağı / Eğin Kapı Tokmağı" adıyla 2 Eylül 2025 tarihinde mahreç işaretiyle coğrafi işaret tescili alan kapı tokmakları, ilçenin önemli kültürel simgeleri arasında yer alıyor.

Mesleği babası Mustafa Demirci'den devralan Ali Demirci, ailelerinin altı kuşaktır bu sanatı sürdürdüğünü belirterek, babasının kapı tokmaklarının bugünkü değerine ulaşması için büyük emek verdiğini söyledi. Demirci, tescil sürecinde emeği geçen herkese teşekkür ederek bu gelişmenin Kemaliye adına önemli bir kazanım olduğunu ifade etti.

Bugüne kadar Kemaliye'nin tarihi evlerinden esinlenerek 67 farklı dış kapı tokmağı modeli ürettiklerini dile getiren Demirci, her motifin farklı bir anlam taşıdığına dikkat çekti. Hayat ağacı ve güneş motiflerinin bereketi, dağ keçisinin Türk kültürünü, akrep ve yılan figürlerinin kötü ruhlardan korunmayı, kuş motiflerinin gurbetten gelecek güzel haberleri, su yollarının ise bolluk ve bereketi simgelediğini anlattı.

Kemaliye kapı tokmaklarının en dikkat çekici özelliklerinden biri de çift tokmak sistemi. Üstte yer alan kalın tokmağın çıkardığı tok sesin erkek misafiri, alttaki ince sesli tokmağın ise kadın misafiri haber verdiğini belirten Demirci, bu geleneğin yüzyıllardır yaşatıldığını söyledi.

Günümüzde yalnızca ahşap kapılar için değil, çelik kapılar için de özel üretimler yaptıklarını ifade eden Demirci, dekoratif pano ve anahtarlık gibi ürünlerle de bu kültürel mirası yaşatmaya devam ettiklerini kaydetti.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı belgesiyle onurlandırılan Ali Demirci, küçük yaşlardan itibaren oğlunu da atölyede yetiştirdiğini belirterek, altı kuşaktır sürdürülen bu köklü zanaatın yedinci kuşakta da yaşatılacağını söyledi. Böylece Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden günümüze ulaşan Kemaliye kapı tokmağı geleneği, gelecek nesillere aktarılmaya devam edecek.